Prozdrowotne walory mleka owczego

Mleczne użytkowanie owiec ma swoją długą tradycję, choć światowa produkcja mleka owczego stanowi około 1,5% całkowitej ilości mleka pozyskiwanego od różnych gatunków ssaków. Produkty wytwarzane z mleka owczego zazwyczaj wykorzystywane są do produkcji niepowtarzalnych serów i napojów fermentowanych, a w większości są to produkty uznawane za tradycyjne, regionalne, chronione przepisami prawa, które gwarantują typową dla danego regionu tradycyjną technologię produkcji, smak  oraz aromat.
 

Czynniki wpływające na wydajność i skład mleka owczego

Skład chemiczny mleka jest zależny od wielu czynników, wśród których należy wymienić rasę, wiek, żywienie, ogólny stan zdrowotny zwierzęcia, stadium laktacji i warunki klimatyczne. Wydajność mleczna owiec wykazuje duże wahania bo wynosi od 30 do 650 kg w czasie laktacji. Skąd tak duże rozbieżności? Na ich wpływ ma zdecydowanie rasa – owce fryzyjskie hodowane w Wielkiej Brytanii, Austrii i Niemczech produkują od 550 do 650 kg mleka w okresie 260 – dniowej laktacji, natomiast merynos polski 30 kg w czasie 120 dni laktacji. Biorąc pod lupę mieszańce owiec górskich z fryzami utrzymywanymi w rejonie Podhala i Beskidu Żywieckiego produkują do 82 kg mleka w czasie 135 dni. Słabe i ubogie żywienie owiec w okresie laktacji przyczynia się do znacznego spadku masy ciała, a w konsekwencji zmniejszeniem wydajności mleka – im masa ciała jest większa, tym owca więcej jest w stanie wyprodukować mleka.  Nieregularność dojów również może spowodować spadek mleczności nawet o 30%.

Porównanie składu chemicznego mleka owczego i krowiego (Bonczar 2001, Pandya i Ghodke 2007)

Wyjątkowość mleka owczego łatwo dostrzec porównując jego skład chemiczny do mleka krowiego. W porównaniu do swojego konkurenta, zawiera znacznie mniej komórek somatycznych, jest bogatszym źródłem składników mineralnych: wapnia, fosforu i potasu, oraz witamin A, D, C, B1, B2, B5, B12, PP, a także prawie wszystkich aminokwasów. Jeśli chodzi o trawienie mleka owczego, to po raz kolejny triumfuje w zestawieniu z mlekiem krowim. Spowodowane jest to obecnością kwasów tłuszczowych o krótszym łańcuchu węglowym, a te z kolei determinują specyficzny smak oraz zapach mleka owczego. To doskonałe źródło ryboflawiny, kwasu nikotynowego, pantotenowego i foliowego oraz biotyny.  
 

Korzyści płynące ze spożywania mleka owczego

• Mleko owcze jest ważnym źródłem kwasów tłuszczowych, białek, substancji mineralnych, laktozy, hormonów i witamin, które mają pozytywny wpływ na ludzki organizm. Substancje bioaktywne zawarte w mleku owczym, wykazują działanie antyoksydacyjne, neutralizując i usuwając wolne rodniki. Ich nadmiar prowadzi do tzw. stresu oksydacyjnego - powoduje on rozkład lipidów, białek i DNA, a w konsekwencji może prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, miażdżycy czy kancerogenezy. Antyoksydanty zawarte w mleku owczym hamują utlenianie komórek wykazując działanie przeciwnowotworowe oraz ochronne na układ krążenia i układ odpornościowy.

• Kwas orotowy obecny w mleku owczym uczestniczy w metabolizmie kwasu foliowego i witaminy B12, obniżając stężenie cholesterolu we krwi, działając odtruwająco i przeciwartretycznie (zmniejsza stężenie kwasu moczowego we krwi), zapobiega nadmiernemu przetłuszczeniu tkanek, zwiększa przyrosty masy ciała (przyrost masy mięśniowej i rozrost tkanki łącznej), przyspiesza regenerację nabłonków, chroni narządy miąższowe (wątroba, nerki) oraz serce przed zwyrodnieniem, marskością, stłuszczeniem).
• Zawartość makroelementów (wapń, potas, fosfor, chlor, sód) w mleku owczym jest znacznie większa niż w mleku krowim i kozim. Mleko owcze jest również doskonałym źródłem miedzi, żelaza, cynku i manganu, których jest więcej niż w mleku krowim i kozim. . Jest doskonałym źródłem ryboflawiny, kwasu nikotynowego, pantotenowego i foliowego oraz biotyny
• Stwierdzono, że laktoferryna z mleka owczego niszczy Micrococcus flavus
• Karnityna obecna w mleku owczym jest potrzebna do prawidłowego przebiegu spermatogenezy (wpływa korzystnie na ruchliwość i przeżywalność plemników), obniża poziom cholesterolu  oraz wpływa na właściwy poziom cukru we krwi

Mleko owcze jest cennym surowcem, który bez wątpienia można określić mianem żywności funkcjonalnej. Składniki w nim zawarte oddziałują bezpośrednio na procesy zachodzące w organizmie człowieka, przyczyniając się do utrzymania optymalnego zdrowia i zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób cywilizacyjnych.  Produkty pozyskiwane od owiec to produkty o bardzo korzystnych właściwościach, coraz częściej wykorzystywanych do wspomagania prawidłowego funkcjonowania zdrowia i organizmu człowieka. Biorąc powyższe pod uwagę, bez zastanowienia można uznać, że owce to naprawdę zwierzęta nie do zastąpienia.

Oprac. na podstawie lit.: Natalia Jakubus
PODR Boguchwała